[STEMHOK.NL]    

Stemhok.nl  - reageer - colofon - nog 2 weken tot de verkiezingen - deze site wordt wekelijks ververst

           

 

Geef je op voor de
wekelijkse
Stemhok nieuwsbrief
E-mailadres:
Geef je op
Meld je af

 

 

 

 

 

 

 

 

      De teloorgang van het verkiezingsaffiche

Door Ruben Post

Politiek is weer spannend. En ‘sexy’ bovendien. Ze leeft! In en om het Binnenhof is men er nog wat onwennig onder, maar politiek is onmiskenbaar ‘in’. Vrijwel dagelijks vullen de lijsttrekkers het beeldscherm met onderlinge moddergevechten. Een opiniepeiling staat garant voor het gesprek van de dag. Er drommen zelfs massa’s mensen samen om een glimp van een Tweede Kamerdebat op te vangen. Deze week trokken nota bene de stemmingen (maar dan ook echt alléén de stemmingen) over de JSF een enorme publieke belangstelling. Het ontbrak er nog maar aan dat ze rechtstreeks op t.v. werden uitgezonden en dat het voorlezen van de uitslag werd uitgesteld tot na de reclame. De reden voor dit alles? Inderdaad, die eer komt Pim toe.



Nu zou je verwachten dat deze even merkwaardige als plotselinge opleving van de politiek een positieve invloed heeft op de verkiezingsaffiches, die de laatste jaren even kleurloos, nietszeggend en plichtmatig waren als de politiek zelve. Maar helaas…Bij de gemeenteraadsverkiezingen gaf voornoemde Pim ons nog enige hoop door vanaf het plakbord te propageren dat hij van zijn stad hiéld –wat dat ook moge betekenen.

Wie de partijposters voor de komende Kamerverkiezingen bekijkt, ziet de hernieuwde geestdrift er geenszins op terug. Hij ontmoet vooral een op het oog willekeurige serie mannenhoofden op een rij, van wie hij maar moet raden aan wie ze toebehoren. Slechts drie partijen laten het lachende hoofd van de lijsttrekker op hun poster achterwege. Het zijn de VVD – die met Dijkstal toch de populairste kandidaat-premier in huis heeft, maar net als de afgelopen 35 jaar kiest voor de oerdegelijke en foeilelijke oranje letters op blauwe achtergrond, de SGP (‘Tot uw dienst’) en Leefbaar Nederland, dat het kennelijk toch niet aandurfde Fred Teeven in veelvoud langs de weg te hangen.



Nee, dan vroeger! Wie zich wil laven aan verkiezingsaffiches van 1918 tot heden, kan vanaf deze week in het Tweede Kamergebouw terecht. Het is een bezoekje meer dan waard. Voor het gemijmer over vroeger eerst de nuance. Denk niet dat politiek pas de laatste jaren alleen maar om de poppetjes draait. In 1956 bijvoorbeeld ging het niet zozeer tussen de PvdA en de KVP, alswel tussen Drees en Romme. Het was een zinderende, ronduit ordinaire campagne, waarin katholieken en socialisten elkaars geluidsinstallaties saboteerden en zelfs op de vuist gingen. Ook in ‘die goede oude tijd’ verbleekte ‘de inhoud’ vaak bij persoonlijke vetes of electorale driften.



Wel hadden verkiezingsaffiches in vroeger tijden veel meer om het lijf dan nu. In elk geval lag er enige creativiteit aan ten grondslag. De affiches uit met name de jaren tussen Eerste en Tweede Wereldoorlog zijn een lust voor het oog. Vooral linkse partijen wisten van hun verkiezingsprenten ware kunstwerken te maken. Zij hadden immers een wereld te winnen. Daarom verschijnen op hun affiches stoere, uit de kluiten gewassen arbeiders die, gewapend met de rode vlag, zich aan de slang van het kapitalisme ontworstelen. Op de SDAP-poster uit 1925 beukt een stormram op het bastion van Reactie, Kapitalisme, Coalitie, Militarisme. De kiezer wordt uitgedaagd:‘Uw plek aan den stormram is nog vrij!’ Rechtse verkiezingsaffiches straalden vooral rust en degelijkheid uit. In de woelige crisisjaren hield ARP-premier Colijn ‘het schip van staat’ fier in bedwang.



Na de oorlog neemt de verbeeldingskracht van de verkiezingsaffiches in rap tempo af. De eerste naoorlogse jaren vijftig kennen nog een aantal pareltjes. ‘Socialisme!’, schreeuwt het PvdA-affiche uit 1946. Kom daar nog eens om De CPN adverteert ten tijde van de ‘politionele acties’ met door rood, wit en blauw geknevelde Indiërs uit hun benarde positie moeten worden bevrijd. Maar vanaf de jaren zestig, niet toevallig de jaren dat de televisie als uitingsmiddel haar intrede deed. Een heel enkele keer schokte een affiche het land. ‘Ontwapend’ (PSP, 1972, blote vrouw, koe in wei) werd een begrip. Dolle Mina’s lieten terstond een blote man aanrukken. Waar partijen voor de oorlog elkaar via het affiche voor rotte vis uitmaakten, gebeurt dat al lang niet meer. Er is één, nog tamelijk brave, uitzondering: Vier jaar geleden liet de SP Wim Kok in vijfentwintig jaar langzaam veranderen in Frits Bolkestein.

Ik doe een dringende oproep aan de makers van de volgende verkiezingsaffiches, die voor de Provinciale Statenverkiezingen in 2003: Ga onmiddellijk naar de tentoonstelling in het Kamergebouw, spel het bijbehorende boek, en laat je door het zo kleurrijke verleden te laten inspireren.


De gratis tentoonstelling is nog tot juli te zien in de Statenpassage van het Tweede Kamergebouw, Plein 2, Den Haag. Het boek ‘Om de stembus. Verkiezingsaffiches 1918-1998’ (Uitgeverij Veen, Amsterdam, 2002) is een geactualiseerde versie van een gelijknamig boek uit 1992. Veel affiches zijn ook te zien op www.verkiezingsaffiches.nl.



[Terug naar hoofdmenu]
 

Stemhok.nl  - reageer - colofon - nog 2 weken tot de verkiezingen

Blijf op de hoogte van het laatste campagnenieuws en geef je op voor de e-mailservice van Stemhok.nl.
Zelf schrijven voor Stemhok.nl? Stuur dan een e-mailbericht naar info@stemhok.nl en meld je aan.
Waarschuwing: Iedere gelijkenis met bestaande personen, gebeurtenissen en/of partijen berust geenszins op toeval.